Przyjęcie lub odrzucenie spadku

Waga i młotek sędziowski

Instytucja przyjęcia lub odrzucenia spadku umożliwia między innymi uniknięcie odpowiedzialności za długi spadkodawcy.

Oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadku może być złożone przed notariuszem bądź sądem rejonowym dla miejsca zamieszkania lub pobytu składającego oświadczenie.

Przyjęcie lub odrzucenie spadku – rodzaje – a odpowiedzialność za długi spadkodawcy

Zgodnie z przepisami Kodeku cywilnego spadkobierca ma kilka możliwości działania w przypadku dziedziczenia spadku. Może on:

  1. przyjąć spadek bez ograniczenia odpowiedzialności za długi (proste przyjęcie spadku), które oznacza, iż możliwa jest sytuacja w której wartość długów pochodzących ze spadku, które spadkobierca musi spłacać, będzie wielokrotnie wyższa niż wartość korzyści, jakie ze spadku otrzymał.
  2. przyjąć spadek z ograniczeniem odpowiedzialności (przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza) – w tej sytuacji, odpowiedzialność spadkobiercy za długi spadkowe podlega ograniczeniu do wysokości stanu czynnego spadku, który został określony w spisie inwentarza.
  3. odrzucić spadek – w sytuacji tej, spadkobierca odrzucający spadek traktowany jest tak, jakby nie dożył dnia otwarcia spadku.

Termin do złożenia oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku

Przechodząc do terminu, otóż, jak wprost wynika z art. 1015 Kodeksu cywilnego, przedmiotowe oświadczenie może być złożone w ciągu 6 miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania do spadku. Wynikają z tego dwa ważne wnioski:

  1. po pierwsze, dalszy spadkobierca nie może zachować się zbyt asekuracyjnie, tzn. zanim nie będzie powołania do spadku to nie złożymy skutecznego oświadczenia;
  2. po drugie, 6 miesięczny termin będzie liczony dla każdego ze spadkobierców w sposób indywidualny. Dla spadkobiercy ustawowego będzie to data, w której dowiedział się o śmierci spadkodawcy, o ile wiedział o łączącym go ze zmarłym pokrewieństwie uzasadniającym powołanie do dziedziczenia z ustawy w pierwszej kolejności (zob. art. 931 i nast. Kodeksu cywilnego).

Natomiast, jeśli chodzi o spadkobiercę ustawowego powołanego w dalszej kolejności, to bieg terminu rozpocznie się od dnia, w którym dowiedział się, że spadkobierca będący w kolejności do dziedziczenia przed nim, utracił tytuł powołania do dziedziczenia, tj. np. został uznany za niegodnego dziedziczenia albo spadek odrzucił.

Brak oświadczenia o przyjęciu w terminie – skutek

Brak oświadczenia spadkobiercy w powyższym terminie jest jednoznaczny z prostym przyjęciem spadku. Jednakże gdy spadkobiercą jest osoba niemająca pełnej zdolności do czynności prawnych albo osoba, co do której istnieje podstawa do jej całkowitego ubezwłasnowolnienia, albo osoba prawna, brak oświadczenia spadkobiercy w terminie jest jednoznaczny z przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza.

Koszty

W przypadku oświadczenia złożonego do sądu – opłata od pisma z oświadczeniem o przyjęciu lub odrzuceniu spadku wynosi 50 zł.